Σταύρος Πλουμιστός: Αποχωριστείτε τον ενεργειακό στρουθοκαμηλισμό - Η Πνευματική Διάσταση της Άρνησης
Η άρνηση είναι ο μηχανισμός άμυνας του εγώ που συντελείται ασυνείδητα, όταν το άτομο διατηρεί εκτός της επίγνωσής του σκέψεις, συναισθήματα, ανάγκες, επιθυμίες ή γεγονότα που δε θα ήταν ικανό να διαχειρισθεί.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα που έχουν άρνηση ψυχικής βοήθειας συχνά δεν κατανοούν ή δεν αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης ψυχικής υγείας τους. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε στίγμα ή έλλειψη γνώσης σχετικά με διαταραχές ψυχικής υγείας. Είναι επίσης πιθανό τα άτομα που βρίσκονται σε άρνηση να φοβούνται ότι θα στιγματιστούν ή θα κριθούν από άλλους εάν ζητήσουν βοήθεια.
Επιπλέον, η άρνηση συμβουλευτικής βοήθειας μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Χωρίς θεραπεία, οι συνθήκες ψυχικής υγείας μπορεί να επιδεινωθούν, οδηγώντας σε μείωση της ποιότητας ζωής και αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας. Η άρνηση της ψυχικής βοήθειας μπορεί επίσης να επηρεάσει τις προσωπικές σχέσεις και την εργασιακή απόδοση, προκαλώντας πίεση σε αυτούς τους τομείς της ζωής.
Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι μπορεί να αρνούνται την ανάγκη για ψυχική βοήθεια. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην γνωρίζουν ότι η συμπεριφορά ή τα συναισθήματά τους δεν είναι φυσιολογικά, ενώ άλλοι μπορεί να ντρέπονται ή να ντρέπονται να αναζητήσουν βοήθεια. Μερικοί μπορεί επίσης να πιστεύουν ότι η κατάστασή τους δεν είναι αρκετά σοβαρή ώστε να δικαιολογεί επαγγελματική βοήθεια ή μπορεί να φοβούνται το κόστος που σχετίζεται με τη θεραπεία.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η αναζήτηση βοήθειας για παθήσεις ψυχικής υγείας δεν είναι σημάδι αδυναμίας. Χρειάζεται δύναμη και θάρρος για να αναγνωρίσεις ότι υπάρχει πρόβλημα και να αναζητήσεις τη βοήθεια που χρειάζεται για να το αντιμετωπίσεις. Η αναζήτηση βοήθειας μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη ποιότητα ζωής και να βελτιώσει τις σχέσεις με τους άλλους.
Μια ομάδα ανθρώπων που μπορεί να χρειάζονται ψυχική βοήθεια είναι εκείνοι που αντιμετωπίζουν συμπτώματα κατάθλιψης. Η κατάθλιψη είναι μια κοινή πάθηση ψυχικής υγείας που μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα θλίψης, απελπισίας και απώλειας ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που κάποτε απολάμβαναν. Τα άτομα με κατάθλιψη μπορεί να παλεύουν με τις καθημερινές δραστηριότητες, να έχουν δυσκολία στον ύπνο ή στο φαγητό και να βιώνουν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας. Η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας, όπως θεραπεία ή φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να είναι απίστευτα ευεργετική για όσους αντιμετωπίζουν κατάθλιψη.
Μια άλλη ομάδα ανθρώπων που μπορεί να χρειάζονται ψυχική βοήθεια είναι αυτοί που αντιμετωπίζουν το άγχος. Το άγχος μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα φόβου ή ανησυχίας, μερικές φορές σε σημείο που παρεμποδίζει την καθημερινή λειτουργία. Τα άτομα με άγχος μπορεί να έχουν κρίσεις πανικού, εμμονικές σκέψεις ή φόβο για κοινωνικές καταστάσεις. Οι επιλογές θεραπείας για το άγχος μπορεί να περιλαμβάνουν θεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμό των δύο.
Όσοι έχουν βιώσει τραύμα μπορεί επίσης να ωφεληθούν από ψυχική βοήθεια. Το τραύμα μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και τα άτομα που έχουν υποστεί τραύμα μπορεί να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα της διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD). Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει αναδρομές στο παρελθόν, εφιάλτες και αποφυγή ερεθισμάτων. Η θεραπεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για όσους αντιμετωπίζουν τραύματα, καθώς μπορεί να βοηθήσει τα άτομα να επεξεργαστούν τις εμπειρίες τους και να αναπτύξουν δεξιότητες αντιμετώπισης.
Τα άτομα που παλεύουν με τον εθισμό μπορούν επίσης να επωφεληθούν από τη θεραπεία ψυχικής υγείας. Ο εθισμός είναι μια πολύπλοκη ασθένεια που μπορεί να έχει στοιχεία τόσο σωματικής όσο και ψυχικής υγείας. Τα άτομα με εθισμό μπορεί να χρειάζονται συνδυασμό θεραπείας, φαρμακευτικής αγωγής και υποστήριξης από την κοινότητά τους για να διαχειριστούν την κατάστασή τους και να διατηρήσουν την ανάρρωση.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η αναζήτηση ψυχικής βοήθειας δεν είναι σημάδι αδυναμίας. Στην πραγματικότητα, χρειάζεται μεγάλη δύναμη και θάρρος για να αναγνωρίσεις την ανάγκη για βοήθεια και να την αναζητήσεις. Η θεραπεία ψυχικής υγείας μπορεί να αλλάξει τη ζωή για όσους αγωνίζονται, παρέχοντας ένα μονοπάτι προς τη θεραπεία, την ανάπτυξη και τη βελτίωση της ευημερίας.
Όταν αισθανόμαστε αποκομμένοι από τη δημιουργική ενέργεια στη ζωή μας, εμφανίζεται η σκοτεινή της πλευρά – Ενεργειακός στρουθοκαμηλισμός και αυτό μπορεί να καταστρέψει την ικανότητά μας να ζούμε το παρόν. Η σκοτεινή πλευρά της δημιουργικότητας οδηγεί τους ανθρώπους στο κουτσομπολιό, στα ψέματα, στην αδράνεια, στην παραίτηση, στη χαμηλή αυτοεκτίμηση, σε συνεχείς αποτυχημένες σχέσεις και αίσθημα ματαιότητας. Μήπως κάποια από αυτά σας αντιπροσωπεύουν;
Τα καλά νέα είναι τα εξής: δεν έχει σημασία σε ποιο σημείο βρίσκεστε στο ταξίδι της ζωής σας, μπορείτε να αξιοποιήσετε τη δημιουργική σας ενέργεια. Σας παραθέτουμε κάποια εύκολα βήματα για να ακολουθήσετε τη ροή κάθε πτυχής του όμορφου δημιουργικού σας εαυτού.
1. Κρατήστε όλες τις αισθήσεις σας σε εγρήγορση
Αφιερώστε λίγα λεπτά και παρατηρήστε τα πράγματα γύρω σας. Παρατηρήστε το χρώμα των τοίχων, τις εικόνες με τις οποίες περιβάλλεται ο εαυτός σας, τον ήχο του πληκτρολογίου την ώρα που εργάζεστε. Χρησιμοποιώντας τις αισθήσεις σας θα δώσετε προσοχή στη ζωή σας και θα συνειδητοποιήσετε ότι η δημιουργικότητα αποτελεί μια απέραντη πηγή.
2. Κινηθείτε
Δεν έχει σημασία τι θα κάνετε, η κίνηση του σώματός σας διώχνει οτιδήποτε σας κρατά κολλημένο. Το περπάτημα, η γιόγκα, η κίνηση ενώ μαγειρεύετε…όλα αυτά είναι τρόποι που επιτρέπουν τη δημιουργική ενέργεια να ρέει.
3. Φτιάξτε ένα πρόγραμμα
Ένα πρόγραμμα θα μπορούσε να αποτελείται από κάτι απλό όσο η καταγραφή της ημέρας σας σε ένα ημερολόγιο. Ή μπορείτε να δημιουργήσετε μια σειρά από προγράμματα – όπως ο διαλογισμός, το ημερολόγιο και η προσευχή – τα οποία θα σας κρατούν συγκεντρωμένους καθημερινά. Το καλό με αυτά είναι ότι μπορείτε να τα υιοθετήσετε για να βρείτε έναν σκοπό στην καθημερινή σας ζωή.
4. Μάθετε να συγχωρείτε
Όταν είστε μνησίκακοι ή έχετε αρνητικά συναισθήματα απέναντι σε κάποιον, τραυματίζετε τον εσωτερικό σας κόσμο. Αν επανεξετάζετε τα δυσάρεστα πράγματα που σας έχουν συμβεί, να ξέρετε ότι δεν είστε οι μόνοι. Είστε όμως δυνατοί και μπορείτε να θεραπεύσετε τον εαυτό σας συγχωρώντας το παρελθόν. Να θυμάστε ότι η συγχώρεση δεν αλλάζει το παρελθόν αλλά αλλάζει το μέλλον.
5. Τραφείτε σωστά
Αν τρώτε καθαρές, υγιεινές πρωτεΐνες, λαχανικά και δημητριακά θα είναι ευκολότερο για το σώμα σας να τα αφομοιώσει σε σύγκριση με τα επεξεργασμένα τρόφιμα. Η σωστή διατροφή επιτρέπει στον εγκέφαλό σας να είναι προετοιμασμένος για κάθε δημιουργική εργασία. Δοκιμάστε να φάτε τροφές ελάχιστα επεξεργασμένες, κατά προτίμηση που έχετε παρασκευάσει οι ίδιοι, και να υιοθετήσετε τις έμφυτες διατροφικές συνήθειες.
6. Δείξτε ευγνωμοσύνη
Έχετε υπόψη εκείνο το συναίσθημα της σύνδεσης που νιώθετε όταν πχ γράφετε μια ευχαριστήρια κάρτα σε κάποιον που αγαπάτε; Αυτό το συναίσθημα είναι γεμάτο ουσία, αγάπη και σκοπό γιατί ασχολείστε με τις θετικές πτυχές της ζωής σας. Εκφράζοντας ευγνωμοσύνη στη ζωή σας θα συνδεθείτε με κάτι πολύ σημαντικό που αφορά τη δημιουργικότητα: τον εαυτό σας.
7. Βρείτε κάτι που να σας εμπνέει
Υπάρχει μια δύναμη που προκαλεί έμπνευση και η οποία εμφανίζεται μόνο όταν την αναζητάτε. Βρείτε τα βιβλία, τους χώρους και τους ανθρώπους που σας εμπνέουν να ανοίγετε τους ορίζοντές σας και να ενισχύουν τη δημιουργική σας ενέργεια τώρα και πάντοτε.
Η άρνηση συμβουλευτικής ή ψυχολογικής βοήθειας αποτελεί ένα συχνό, αλλά και βαθιά πολύπλοκο φαινόμενο, στο οποίο άτομα που αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στην ψυχική ή συναισθηματική τους υγεία δεν αναζητούν υποστήριξη ή απορρίπτουν την ίδια την ιδέα ότι κάτι στη ζωή τους χρειάζεται φροντίδα ή αλλαγή. Η στάση αυτή δεν είναι απλώς αποτέλεσμα αδιαφορίας ή αμέλειας. Αντιθέτως, πρόκειται για έναν πολυπαραγοντικό ψυχοκοινωνικό μηχανισμό που συχνά κρύβει βαθύ πόνο, φόβο ή ακόμα και ντροπή.
Πολλοί άνθρωποι που βρίσκονται σε κατάσταση άρνησης δεν αναγνωρίζουν καν τη σοβαρότητα της κατάστασής τους. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι «κλειστοί» ή «αρνητικοί». Πολύ συχνά, η άρνηση λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας απέναντι σε μια πραγματικότητα που φαντάζει υπερβολικά τρομακτική ή επώδυνη για να αντιμετωπιστεί κατάματα. Η αναγνώριση ότι κάποιος χρειάζεται βοήθεια απαιτεί εσωτερική δύναμη, αλλά και ένα επίπεδο ωριμότητας και αυτοπαρατήρησης που δεν είναι πάντοτε διαθέσιμο σε περιόδους κρίσης.
Το Στίγμα και ο Φόβος της Κρίσης
Ένα από τα πιο συνηθισμένα εμπόδια είναι το κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να περιβάλλει την ψυχική υγεία. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι αν παραδεχτούν πως χρειάζονται βοήθεια, θα θεωρηθούν «αδύναμοι», «ανίκανοι», ή «ψυχικά άρρωστοι», λέξεις που δυστυχώς, ακόμα προκαλούν φόβο ή προκατάληψη σε αρκετά κοινωνικά σύνολα. Ιδίως σε πολιτισμούς ή οικογενειακά περιβάλλοντα όπου η αυτάρκεια, η αυστηρότητα ή η συγκράτηση των συναισθημάτων θεωρούνται αρετές, η αναζήτηση βοήθειας αντιμετωπίζεται ως ένδειξη προσωπικής αποτυχίας.
Ο φόβος της κοινωνικής απόρριψης ή της ετικετοποίησης είναι ισχυρός. Πολλοί άνθρωποι σιωπούν, φοβούμενοι την κριτική. Άλλοι προσπαθούν να λειτουργήσουν "κανονικά", κρύβοντας τον εσωτερικό τους πόνο πίσω από ένα χαμόγελο ή μια φαινομενική δραστηριότητα. Έτσι όμως η ψυχή δεν θεραπεύεται. Απλώς βυθίζεται βαθύτερα σε μια σιωπή που την αποξενώνει από τον εαυτό της.
Έλλειψη Γνώσης και Εσωτερικής Εκπαίδευσης
Η έλλειψη επαρκούς γνώσης και πληροφόρησης για τα ζητήματα ψυχικής υγείας είναι ένας ακόμα βασικός παράγοντας. Πολλά άτομα δεν γνωρίζουν τα σημάδια μιας ψυχικής διαταραχής ή δεν κατανοούν ότι τα συμπτώματα που βιώνουν, όπως συνεχές άγχος, συναισθηματικό μούδιασμα, αϋπνίες, ή αίσθημα απογοήτευσης, αποτελούν ενδείξεις ότι χρειάζονται βοήθεια. Η ψυχοεκπαίδευση είναι κρίσιμη. Δυστυχώς, το σχολείο και η κοινωνία γενικότερα σπάνια προσφέρουν τα κατάλληλα εφόδια για να κατανοήσουμε τι σημαίνει «είμαι ψυχικά υγιής», ή «είμαι πνευματικά ισορροπημένος».\n\nΗ αυτογνωσία είναι ο κρίκος που συχνά λείπει από την αλυσίδα της φροντίδας. Όταν ο άνθρωπος δεν έχει μάθει να παρατηρεί τον εσωτερικό του κόσμο, να κατανοεί τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, δυσκολεύεται να αναγνωρίσει και πότε αυτός ο κόσμος αρχίζει να διαταράσσεται. Η ψυχή, τότε, ζητάει βοήθεια μέσα από συμπτώματα, αλλά η φωνή της δεν ακούγεται.
Η Άρνηση ως Μηχανισμός Άμυνας
Σε ψυχολογικό επίπεδο, η άρνηση είναι ένας βασικός μηχανισμός άμυνας. Η ψυχή, όταν δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει έναν εσωτερικό πόνο ή μια απώλεια, «κλείνει» τις αισθήσεις της για να προστατευτεί. Ένα άτομο που αρνείται την ανάγκη για βοήθεια, ίσως στην πραγματικότητα να νιώθει ότι δεν αντέχει να δει την αλήθεια του. Η αναγνώριση της ανάγκης για βοήθεια σημαίνει και το άγγιγμα μιας πληγής, κάτι που απαιτεί θάρρος και στήριξη. Επιπλέον, η άρνηση ενδέχεται να συνδέεται και με παλαιότερες τραυματικές εμπειρίες. Κάποιοι άνθρωποι έχουν μάθει από πολύ νωρίς να μην εμπιστεύονται κανέναν, να πιστεύουν ότι πρέπει να τα καταφέρουν μόνοι τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η προσφυγή σε έναν σύμβουλο ή θεραπευτή μπορεί να προκαλέσει έντονη εσωτερική σύγκρουση.
Η Πνευματική Διάσταση της Άρνησης
Στην πνευματική προσέγγιση που προωθούμε στο Συμβουλευτικό Κέντρο Αφύπνισης – Αυτογνωσίας Life Health Care (εδώ), διδάσκουμε ότι η άρνηση δεν είναι εμπόδιο. Είναι ένδειξη. Είναι ένα σήμα ότι η ψυχή δεν νιώθει ακόμη ασφαλής να εκφραστεί. Δεν νιώθει ότι θα ακουστεί με σεβασμό. Γι’ αυτό και στα μαθήματά μας, δημιουργούμε έναν χώρο εσωτερικής αποδοχής, χωρίς κριτική, χωρίς πίεση, χωρίς ετικέτες. Εκεί, ακόμη και η άρνηση έχει θέση. Και σταδιακά, μεταμορφώνεται σε αποδοχή και εμπιστοσύνη. Η πνευματική αφύπνιση δεν είναι να πιέζουμε τον εαυτό μας να αλλάξει. Είναι να του επιτρέψουμε να ανθίσει όταν είναι έτοιμος. Γι’ αυτό και ο σεβασμός στην εσωτερική ετοιμότητα του ατόμου είναι θεμελιώδης. Μέσα από βιωματικές ασκήσεις, καθοδηγούμενους διαλογισμούς και αυτογνωσιακά εργαλεία, το άτομο αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του με πιο καθαρό βλέμμα. Κι εκεί γεννιέται η ανάγκη, όχι επιβεβλημένη, αλλά αυθεντική, για υποστήριξη, για θεραπεία, για επιστροφή στο Κέντρο του.
Οι Συνέπειες της Άρνησης και η Κρυφή Πρόσκληση
Η επίμονη άρνηση της ανάγκης για βοήθεια μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση των συμπτωμάτων, σε απομόνωση, σε εξαρτήσεις, σε διάρρηξη σχέσεων, ή και σε ψυχοσωματικές εκδηλώσεις. Ωστόσο, κάθε κρίση είναι και μια ευκαιρία. Η άρνηση, όσο κι αν φαίνεται αποτρεπτική, φέρει μέσα της μια κρυφή πρόσκληση: «Δες με. Φρόντισέ με. Είμαι πληγή, αλλά είμαι και κάλεσμα για φροντίδα». Η βαθύτερη θεραπεία δεν έρχεται με το να πολεμήσουμε την άρνηση. Έρχεται όταν την κατανοήσουμε και την αγκαλιάσουμε. Όταν το άτομο αρχίσει να αισθάνεται ότι δεν είναι μόνο του, ότι η βοήθεια δεν είναι απειλή αλλά δώρο. Τότε αρχίζει να λυγίζει η άμυνα και να ανοίγει ο δρόμος της αποκατάστασης.
Η άρνηση συμβουλευτικής βοήθειας δεν είναι αδυναμία. Είναι στάδιο. Είναι μήνυμα. Και όπως όλα τα στάδια της εσωτερικής εξέλιξης, χρειάζεται φροντίδα, αποδοχή και καθοδήγηση. Ως σύμβουλοι, θεραπευτές και συνοδοιπόροι, ο ρόλος μας δεν είναι να πιέσουμε την ψυχή να μιλήσει, αλλά να δημιουργήσουμε τον χώρο όπου θα νιώσει έτοιμη να εκφραστεί. Γιατί όπως και στην πνευματική μας διδασκαλία τονίζουμε: «Η ψυχή δεν εργάζεται. Εκφράζεται.» Και η άρνηση είναι απλώς μια στάση πριν την έκφραση.


