Ανάλυση - Ο φόβος του πολέμου στην Ευρώπη

Ανάλυση - Ο φόβος του πολέμου στην Ευρώπη

👉Μετά τις τελευταίες κινήσεις των αμερικανικών στρατευμάτων και την έκκληση της Ουάσιγκτον προς όλους τους Αμερικανούς πολίτες να εγκαταλείψουν την Ουκρανία, παρόμοιες οδηγίες εκδίδουν η Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι μόλις εκδηλωθεί μία ρωσική επίθεση, που μπορεί μάλιστα να περιλαμβάνει αεροπορικές επιδρομές, θα είναι πολύ αργά για επαναπατρισμούς. Αλλά οι άμεσα εμπλεκόμενοι, τόσο οι Ρώσοι όσο και οι Ουκρανοί, δεν βλέπουν με καλό μάτι τις δραματικές προειδοποιήσεις που απευθύνει η Ουάσιγκτον. Και οι δύο πλευρές κάνουν λόγο για σενάρια πανικού, η δε Ρωσία βλέπει μία οργανωμένη «επιχείρηση προπαγάνδας» πίσω από τις αμερικανικές πιέσεις.

Τι κερδίζει η Ρωσία από έναν πόλεμο;

Ειδικοί εκτιμούν ότι μία πολεμική αναμέτρηση μόνο μειονεκτήματα θα είχε για τη Ρωσία. Ο Βλάντιμιρ Πούτιν κατηγορεί μάλιστα τις ΗΠΑ ότι χρησιμοποιούν την Ουκρανία ως υποχείριο για να εξυπηρετήσουν δικούς τους γεωπολιτικούς στόχους και να αποσταθεροποιήσουν τη Ρωσία. Αλλά και η Ευρώπη θα επηρεαζόταν από το ωστικό κύμα μίας πολεμικής σύγκρουσης. Ήδη σήμερα το ρωσικό και το ουκρανικό νόμισμα υποχωρούν έναντι του δολαρίου και οι επενδυτές διστάζουν να δραστηριοποιηθούν στις δύο χώρες. Ιδιαίτερα για τη ρωσική οικονομία, που βασίζεται σε εξαγωγές πρώτων υλών, οι οικονομικές συνέπειες θα ήταν οδυνηρές. «Ο Πούτιν θέλει να κερδίσει σεβασμό, επιδεικνύοντας στρατιωτική ισχύ» λέει ο Αντρέι Κλεσνίκοφ, ερευνητής στι Carnegie Center της Μόσχας. «Αλλά δεν πρόκειται να κερδίσει κάτι με τον πόλεμο, ούτε να κινητοποιήσει την κοινή γνώμη. Με πόλεμο σίγουρα δεν βελτιώνεται η πιστοληπτική ικανότητα της ρωσικής οικονομίας».

Σε περίπτωση επιθετικής ενέργειας από την πλευρά της Ρωσίας η Δύση απειλεί με σημαντικές κυρώσεις, ιδιαίτερα με ένα «τέλος» για τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2. Σχετικές δηλώσεις έχει κάνει ήδη ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, αν και η Γερμανία δεν έχει εκφράσει ξεκάθαρη στάση. Υπό συζήτηση είναι επίσης τιμωρητικά μέτρα της ΕΕ, της Μ.Βρετανίας και των ΗΠΑ, που θα εστιάζουν σε ρωσικές τράπεζες ή άλλους κομβικούς κλάδους της οικονομίας. Ένα είδος «πυρηνικής βόμβας» για τη ρωσική οικονομία θεωρείται ο ενδεχόμενος αποκλεισμός από το διεθνές σύστημα διατραπεζικών πληρωμών SWIFT, που όμως θα είχε συνέπειες και για τους δυτικούς εμπορικούς εταίρους της Μόσχας. Για πρώτη φορά πάντως η Δύση απειλεί με μέτρα που θα στρέφονται άμεσα εναντίον ολιγαρχών που διατηρούν προνομιακές σχέσεις με το Κρεμλίνο.

Παρακάτω ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων - Διεθνούς Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σωτήρης Ντάλης σχολιάζει τις τελευταίες εξελίξεις στην ουκρανική κρίση.

Ποια πρέπει να είναι η θέση της Ελλάδας;

Η Ελλάδα μετέχει στην ευρωπαϊκή ενοποιητική διαδικασία στον σκληρό πυρήνα της ολοκλήρωσης που είναι η ζώνη του ευρώ και όλες οι κινήσεις της συνδέονται, ευτυχώς, με αυτή την στρατηγική επιλογή της. Πέρα από τη συμμετοχή της στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, πρόσφατα ανανέωσε τη Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ, δίνοντας επιπλέον δυνατότητες στις ΗΠΑ να επενδύσουν σε Αλεξανδρούπολη και Σούδα. Οι ιδιαίτερης σημασίας «διευκολύνσεις» έχουν αναβαθμίσει γεωστρατηγικά τη χώρα γιατί συνδέεται περισσότερο με τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στη ΝΑ Ευρώπη, στη Μαύρη Θάλασσα, στην ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή αλλά και στη Βόρεια Αφρική.

Επίσης, η σημαντική αμυντική και στρατηγική συμφωνία με τη Γαλλία ενισχύει περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και την αναδεικνύει σε μελλοντικό πρωταγωνιστή της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Επομένως είναι «υποχρεωμένη» να κινηθεί σε αυτό το πλαίσιο.

— Οι κινήσεις Πούτιν καταδεικνύουν ότι επιθυμεί μια αναβίωση της Σοβιετικής Ένωσης;

Ένας κορυφαίος θεωρητικός των Διεθνών Σχέσεων, ο Κένεθ Γουόλτς (1924-2013), σε πολλές μελέτες του υποστήριζε πως το πρώτο επίπεδο αναζήτησης των αιτιών των διεθνών συγκρούσεων είναι η ανθρώπινη φύση. Έτσι και εδώ, η απάντηση μπορεί να δοθεί μόνο από τον Πούτιν.

Πάντως, τέτοιο σενάριο δεν είναι εφικτό, γιατί οι περισσότερες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης είναι σήμερα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Θα μας ζητήσει ο Πούτιν να τις διώξουμε από την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ;

— Πιστεύετε ότι υπάρχει πιθανότητα να ανοίξει ο ασκός του Αιόλου όσον αφορά τα πυρηνικά με αφορμή την αποθήκευση πυρηνικών όπλων στην Κριμαία;

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η Σοβιετική Ένωση εγκατέστησε στρατηγικούς επιθετικούς πυραύλους στην Κούβα. Ακόμη και σήμερα δεν έχει βρεθεί ο λόγος που οι Σοβιετικοί επιχείρησαν μια τέτοια επικίνδυνη απόκλιση από την παραδοσιακή πολιτική τους. Γιατί με δεδομένες τις κατ’ επανάληψη αμερικανικές προειδοποιήσεις ότι αυτό δεν θα ήταν ανεκτό, ο Χρουστσόφ οδηγήθηκε σε αυτό το παραλίγο μοιραίο λάθος υπολογισμού, έγραφαν οι Graham Allison και Philip Zelikow στην κορυφαία μελέτη τους Η κρίσης της Κούβας - Η ουσία της απόφασης (εκδ. Παπαζήση 2006).

Γιατί οι Αμερικανοί απάντησαν με ναυτικό αποκλεισμό των σοβιετικών πλοίων που κατευθύνονταν προς την Κούβα; Ήταν αναγκαίο για τον Πρόεδρο Κένεντι να απειλήσει με πυρηνικό πόλεμο; Και τι θα είχε συμβεί αν ο Χρουστσόφ, αντί να αποσύρει τους πυραύλους, ανακοίνωνε πως θα τους ενεργοποιούσε αν δεχόταν επίθεση;

Η περίοδος του Ψυχρού Πολέμου δεν προσφέρει άλλο συμβάν που να μπορεί να παραλληλιστεί με αυτές τις δεκατρείς ημέρες του Οκτωβρίου του 1962, όταν ΗΠΑ και ΕΣΣΔ βρέθηκαν μπροστά στο χείλος της πυρηνικής καταστροφής. Σήμερα, με τον Ψυχρό Πόλεμο να αποτελεί παρελθόν, πώς αντιμετωπίζονται οι κρίσεις μεταξύ των δύο παλαιών πρωταγωνιστών του Ψυχρού Πολέμου; Το υλικό που θα προκύψει από την ανοιχτή κρίση στα ρωσο-ουκρανικά σύνορα, της Κριμαίας συμπεριλαμβανομένης, θα λειτουργήσει ως βάση για χρήσιμα συμπεράσματα για το πώς θα κινηθούν τα επόμενα χρόνια ΗΠΑ και Ρωσία.

Όπως με την κρίση της Κούβας, έτσι και στη σημερινή κρίση, για να υπάρξουν ικανοποιητικές απαντήσεις, θα απαιτηθούν πρόσθετες πληροφορίες και αναλύσεις.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το διάβασα στο lifo.gr