Αρχαιολογικά ευρήματα για τις θρυλικές Αμαζόνες! Μύθος η πραγματικότητα;
Οι Αμαζόνες κατά τη μυθολογία είναι γυναικείος λαός, που κατάγονται από το θεό του πολέμου Άρη και από τη Νύμφη Αρμονία. Τοποθετούν το βασίλειο τους στο Βορρά· είτε στις πλαγιές του Καύκασου είτε στη Θράκη είτε στη Νότια Σκυθία (στις κοιλάδες της αριστερής όχθης του Δούναβη). Κυβερνιούνται μόνες, χωρίς βοήθεια κανενός άντρα. Αρχηγός τους είναι μια βασίλισσα.
Δεν ανέχονται την παρουσία αντρών, παρά μόνο αν είναι δούλοι για υπηρετικές εργασίες. Σύμφωνα με ορισμένες εκδοχές, τραυμάτιζαν τα αρσενικά παιδιά, μόλις γεννιόνταν, κάνοντας τα τυφλά και κουτσά. Σύμφωνα με άλλες εκδοχές τα σκότωναν και σε ορισμένες περιόδους ενώνονταν με ξένους, για να διαιωνίσουν το γένος τους κρατώντας μόνο τα παιδιά του θηλυκού φύλου. Από τα παιδιά αυτά έκοβαν ένα στήθος, για να μην ενοχλούνται κατά την εξάσκηση τους στο τόξο ή κατά τη χρήση του δόρατος, και από αυτή ακριβώς τη συνήθεια ερμήνευσαν το όνομα τους (α-μαζών: αυτή που δεν έχει στήθος). Το μεγαλύτερο πάθος τους ήταν ο πόλεμος.
Στο νέο της βιβλίο «The Amazons» η ιστορικός Αντριέν Μέγιορ, καταρρίπτει τρεις μύθους για τις αρχαίες πολεμίστριες και παρουσιάζει την ζωή και την καθημερινότητα τους σε πραγματικά πλαίσια. Οπως εξηγεί, μιλώντας στο National Geographic: «Οι πραγματικές Αμαζόνες για χρόνια θεωρούνταν καθαρά φανταστικά πρόσωπα. Ηταν μυθικές γυναίκες πολεμίστριες και κάθε Έλληνας ήρωας ή πρωταθλητής, από τον Ηρακλή μέχρι τον Θησέα και τον Αχιλλέα, έπρεπε να αποδείξει το θάρρος του, πολεμώντας τη βασίλισσα τους.
Ωστόσο τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα έχουν αποδείξει χωρίς αμφιβολία ότι υπήρχαν στην πραγματικότητα γυναίκες που αντιστοιχούσαν στην περιγραφή των Αμαζόνων και των γυναικών πολεμιστριών. Ζούσαν στις περιοχές βόρεια και ανατολικά της Μεσογείου στις αχανείς στέπες της Ευρασίας και στις περιοχές αυτές, αρχαιολόγοι ξεθάβουν ακόμα χιλιάδες τάφους Σκυθών αλλά και γυναικών που ήταν πολεμίστριες, κυνηγοί, ιππείς και χρησιμοποιούσαν τόξα και βέλη, ακριβώς όπως και οι άνδρες. Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει σκελετούς γυναικών θαμμένους με τόξα και βέλη και φαρέτρες και δόρατα και άλογα.
Την αρχή υπέθεσαν ότι κάποιος που θαβόταν με τα όπλα του ήταν άνδρας πολεμιστής. Αλλά τα τεστ DNA και άλλες βιοαρχαιολογικές επιστημονικές αναλύσεις, βρήκαν ότι περίπου το ένα τρίτο όλων των Σκυθών γυναικών ήταν θαμμένες με τα όπλα και είχαν σημάδια από μάχες όπως ακριβώς και οι άνδρες. Επίσης, οι γυναίκες αυτές θάβονταν με σπαθιά και μαχαίρια και εργαλεία. Είναι η συντριπτική απόδειξη ότι υπήρχαν γυναίκες που ανταποκρίνονταν στην περιγραφή των αρχαίων Αμαζόνων.»
Ο θρύλος για τον ακρωτηριασμό του μαστού προέρχεται από τον Ιπποκράτη, που ανέφερε ότι όταν οι Αμαζόνες ήταν σε βρεφική ηλικία, οι μητέρες τους τους καυτηρίαζαν τον δεξιό μαστό με ερυθροπυρωμένο σίδερο «για να σταματήσει η ανάπτυξη του και όλη η δύναμη και ο όγκος του να μεταφερθούν στον δεξιό ώμο και στον δεξιό βραχίονα». Αν και οι Αμαζόνες εμφανίζονται για πρώτη φορά στην Ιλιάδα του Ομήρου, στο μεγάλο αυτό έπος υπάρχει μόνο μια απλή αναφορά των γυναικών που πολεμάνε και η τέχνη τους στη μάχη ήταν εντελώς ισάξια με του κάθε άνδρα. Πουθενά δεν αναφέρεται κάτι για την αμφισβητούμενη πρακτική να ακρωτηριάζουν τον μαστό. Αυτός ο μύθος για εκείνες είχε πλατιά διάδοση τον 5ο π.Χ....
Οσο για το τι σημαίνει η λέξη «Αμαζόνες» η Μέγιορ καταρρίπτει το μύθο που υποστηρίζει ότι έκοβαν το ένα τους στήθος για να χειρίζονται καλύτερα τα τόξα τους: «Η αντίληψη ότι "Αμαζόνα" σημαίνει "χωρίς μαστό" επινοήθηκε από τον Ελληνα ιστορικό Ελλάνικος τον 5ο αιώνα π.Χ. Προσπάθησε να βγάλει μια ελληνική έννοια για μία ξενική λέξη: θεώρησε το "α" στερητικό και το "μαζόν" να έχει σχέση με τη λέξη "μαστός".
Ωστόσο η ιδέα του αυτή απορρίφθηκε από άλλους ιστορικούς της εποχής του, και κανένας αρχαίος καλλιτέχνης δεν αποδέχθηκε την ιστορία, γι' αυτό δεν απεικονίζονται πουθενά αμαζόνες με ένα στήθος. Οι γλωσσολόγοι σήμερα υποστηρίζουν ότι το όνομα προέρχεται από την αρχαία ιρανική ή καυκάσια γλώσσα.» Πολλά ακούγονται επίσης και για τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις, ωστόσο η Μέγιορ το διαψεύδει και αυτό στο βιβλίο της: «Γνωρίζουμε ότι οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι δεν ντρέπονταν για την ομοφυλοφιλία μεταξύ των ανδρών ή των γυναικών.
Ετσι, εάν ίσχυε κάτι τέτοιο θα ήταν προφανές στα ευρήματα και καταγεγραμμένο. Το μόνο καλλιτεχνικά ενδιαφέρον αποδεικτικό στοιχείο που βρήκα είναι ένα αγγείο που δείχνει μία κυνηγό να δίνει ένα δώρο αγάπης στην βασίλισσα των Αμαζόνων, Πενθεσίλεια. Αυτή είναι μια ισχυρή ένδειξη ότι τουλάχιστον κάποιος είχε σκεφτεί την ιδέα μιας ερωτικής σχέσης μεταξύ των Αμαζόνων. Αλλά ακριβώς επειδή δεν έχουμε καμία γραπτή απόδειξη, ένα μοναδικό αγγείο δεν σημαίνει τίποτα. Οι δεσμοί αδελφότητας ήταν ισχυροί για τις Αμαζόνες. Αλλά ήταν οι σύγχρονοι άνθρωποι που τους ερμήνευσαν σεξουαλικά. Αυτό ξεκίνησε τον 20ο αιώνα, από την Ρωσίδα ποιήτρια Μαρίνα Τσβετάγιεβα, η οποία δήλωσε ότι οι Αμαζόνες ήταν σύμβολα της γυναικείας ομοφυλοφιλίας στην αρχαιότητα. Αλλά οι αρχαίοι Έλληνες δεν τις έβλεπαν ως ομοφυλόφιλες. Μάλιστα τις περιγράφουν ως λάτρεις των ανδρών που όμως σκότωναν. Εραστές και δολοφόνους.»
Αποκαλύπτοντας ένα από τα άγνωστα στοιχεία των Αμαζόνων, η Μέγιορ παρουσιάζει τη στενή σχέση που είχαν οι θρυλικές πολεμίστριες με την κουλτούρα της δερματοστιξίας: «Ηταν γεμάτες τατουάζ που φαίνονται σε αγγειογραφίες. Οι Αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί περιγράφουν τα τατουάζ ως κοινή πολιτισμική πρακτική των φυλών της Ευρασίας.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι γυναίκες των Σκυθών μάθαιναν στις γυναίκες των Θρακών πώς να κάνουν τατουάζ. Μάλιστα αρχαία εργαλεία για τατουάζ έχουν ανακαλυφθεί στις ταφές των Σκυθών, ενώ τα σώματα πολλών Σκυθών ανδρών και γυναικών γεμάτων τατουάζ έχουν ανακαλυφθεί σε τάφους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η διάσημη παγωμένη πριγκίπισσα με τα τατουάζ ελάφια» Στη μυθολογία ωστόσο, γίνεται λόγος για ένα νησί Αμαζόνων. Αυτό είναι κάτι που η ιστορικός επιβεβαιώνει: «Είναι το μοναδικό νησί στα ανοικτά της νότιας ακτής της Μαύρης Θάλασσας. Πλέον ονομάζεται Giresun. Αλλά αναφέρεται για πρώτη φορά στο έπος των Αργοναυτών. Καθώς ο Ιάσονας και οι Αργοναύτες πλέουν ανατολικά στη Μαύρη Θάλασσα, δεν σταματούν σε αυτό που αποκαλούν νησί των Αμαζόνων, όπου φαίνονται τα ερείπια του ναού και ένας βωμός, όπου ισχυρίζονται ότι οι Αμαζόνες θυσιάζουν άλογα και κάνουν λατρευτικές τελετές πριν πάνε στον πόλεμο.»
Τέλος, αναφορικά με την «κακή φήμη» που είχαν αποκτήσει οι Αμαζόνες, ότι σκοτώνουν τα αρσενικά παιδιά τους και τους άνδρες τους, η Μέγιορ αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια: «Η πιο κοινή ιστορία είναι ότι έστελναν τα τα αγόρια πίσω στους πατέρες τους να τα μεγαλώσουν. Πολλοί σύγχρονοι μελετητές το ερμήνευαν αυτό ως απόδειξη ότι εγκατέλειπαν τα καθήκοντά τους ως μητέρες, όμως αποδεικνύεται ότι ήταν μια πολύ κοινή πρακτική στους νομαδικούς λαούς. Το να στέλνουν τους γιους τους να τους μεγαλώνει μία άλλη φυλή εξασφαλίζει καλές σχέσεις με αυτή τη φυλή.
Είναι ένας τρόπος σταθεροποίησης της ειρήνης, πολύ συνηθισμένος στην αρχαιότητα. Ο Φίλιππος ο Μέγας δόθηκε σε έναν σύμμαχο του πατέρα του. Ήταν, επίσης, κοινό στο Μεσαίωνα στην Ευρώπη. Είναι επίσης ένας τρόπος για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει αιμομιξία μέσα στη φυλή. Το γεγονός ότι οι φυλές των Σκυθών και των Θρακών ακολουθούσαν την ίδια πρακτική, πυροδότησε τις ιστορίες που οι Αμαζόνες έδιναν τους γιους τους στη φυλή του πατέρα. Αυτή είναι πιθανώς μια πραγματικότητα. Αλλά δεν υπάρχουν αρχαιολογικά στοιχεία ότι ακρωτηρίαζαν ή σκότωναν τα αγόρια τους.
Μια από τις εκτενέστερες αφηγήσεις για τα κατορθώματα των Αμαζόνων βρίσκεται στις Ιστορίες του Ηροδότου, όπου αφηγείται πως μια ομάδα Αμαζόνων βρέθηκαν στη Μαιώτιδα λίμνη και από εκεί, στη Σκυθία. Τις είχαν αιχμαλωτίσει οι Έλληνες , αλλά εκείνες εξεγέρθηκαν εναντίον των δεσμωτών τους και τους έσφαξαν μέχρι τον τελευταίο. Μη γνωρίζοντας όμως από πλοία και ναυσιπλοΐα, οι Αμαζόνες δεν μπόρεσαν να ελέγξουν το σκάφος, παρασύρθηκαν από τους ανέμους προς τη Σκυθία, και αποβιβάστηκαν σε ένα μέρος που ονομαζόταν Κρημνοί.
Εκεί βρήκαν ένα κοπάδι άλογα, τα άρπαξαν και ίππευσαν προς το εσωτερικό λεηλατώντας τους οικισμούς που συναντούσαν. Οι Σκύθες βρέθηκαν σε αμηχανία. Ποτέ τους δεν είχαν ξαναδεί κάτι παρόμοιο με τις παράξενες, άγριες πολεμίστριες που είχαν εισβάλει στη χώρα τους. Υποθέτοντας ότι ήταν άντρες, οι Σκύθες τις αντιμετώπισαν σε μάχη και, όταν μετά από τη μάχη εξέτασαν τις σορούς των νεκρών, ανακάλυψαν με μεγάλη έκπληξη τους ότι οι εχθροί τους ήταν, στην πραγματικότητα, γυναίκες....
Η Mayor καταρρίπτει τους πέντε διαδεδομένους μύθους για τηνΑμαζόνες και περιγράφει την αλήθεια:
1) Έκοβαν το ένα στήθος τους για να ρίχνουν καλύτερα τα βέλη.
Αυτός ο μύθος διατηρήθηκε για περισσότερα από 2.500 χρόνια. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 490 π.Χ., όταν ένας Έλληνας ιστορικός θέλησε να προσδώσει ελληνικές ρίζες στην ξένη λέξη «Αμαζόνα», υποστήριξε ότι αυτή η έννοια σημαίνει μια γυναίκα που δεν έχει στήθος και συμπέρανε ότι οι συγκεκριμένες γυναίκες το αφαιρούσαν ώστε να μπορούν να μάχονται και να ρίχνουν τα βέλη τους καλύτερα. Όμως, όχι μόνο άλλοι Έλληνες ιστορικοί τον διέψευσαν, αλλά, επίσης, κανένας καλλιτέχνης δεν τις απεικόνισε με ένα στήθος.
Αυτός ο μύθος διατηρήθηκε για περισσότερα από 2.500 χρόνια. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 490 π.Χ., όταν ένας Έλληνας ιστορικός θέλησε να προσδώσει ελληνικές ρίζες στην ξένη λέξη «Αμαζόνα», υποστήριξε ότι αυτή η έννοια σημαίνει μια γυναίκα που δεν έχει στήθος και συμπέρανε ότι οι συγκεκριμένες γυναίκες το αφαιρούσαν ώστε να μπορούν να μάχονται και να ρίχνουν τα βέλη τους καλύτερα. Όμως, όχι μόνο άλλοι Έλληνες ιστορικοί τον διέψευσαν, αλλά, επίσης, κανένας καλλιτέχνης δεν τις απεικόνισε με ένα στήθος.
2) Μισούσαν τους άνδρες.
Ήταν οι Αμαζόνες μια φυλή από αυταρχικές γυναίκες που μισούσαν τους άνδρες, τους υποδούλωναν και ακρωτηρίαζαν τα μικρά αγόρια; Αυτός είναι ένας ακόμα μύθος. Εμφανίστηκε γιατί οι άνδρες καταπίεζαν τις γυναίκες τους, εφόσον, με τη δική τους λογική, αν αυτές ήταν δυνατές και ανεξάρτητες, τότε εκείνοι θα αναγκάζονταν να υποταχθούν. Όμως, μια άλλη ελληνική ονομασία για τις Αμαζόνες σημαίνει «ίσες με τους άνδρες». Επιπλέον, Έλληνες ποιητές τις αποκαλούσαν «αγαπημένες των ανδρών», ενώ υπάρχουν και πολλές ιστορίες για ερωτικές ιστορίες μεταξύ τους.
3) Παραιτούνταν από τη μητρότητα για να γίνουν πολεμίστριες.
Οι περισσότερες Αμαζόνες θυσίασαν τη μητρότητα; Ο μύθος περιγράφει αυτές τις γυναίκες ως «εργαζόμενες μητέρες» υπερβολικά απασχολημένες με τις μάχες τους για να θηλάσουν, οπότε έτρεφαν τα μωρά τους με το γάλα από τα θηλυκά άλογα. Όμως, και αυτό έχει καταρριφθεί, εφόσον, στους τάφους τους, δίπλα στους δικούς τους σκελετούς, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει και σκελετούς παιδιών.
4) Μόνο οι αρχαίοι Έλληνες έλεγαν ιστορίες για Αμαζόνες.
Οι νεότεροι μελετητές τείνουν να πιστεύουν οι Αμαζόνες ήταν αντικείμενο συζήτησης των αρχαίων Ελλήνων. Όμως, αναφορές σε αυτές γίνονται και στη λογοτεχνία και την τέχνη της αρχαίας Αιγύπτου, της Περσίας, της Καυκασίας, της Κεντρικής Ασίας, της Ινδίας, ακόμα και της Κίνας.
5) Ήταν αποκύημα της φαντασίας των Ελλήνων.
Σύμφωνα με τους Έλληνες, οι Αμαζόνες κινούνταν στην ευρεία περιοχή από τη Μαύρη Θάλασσα ως τη Μογγολία. Πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες σε περισσότερους από 300 αρχαίους τάφους της Ευρασίας δείχνουν ότι αυτές δεν είναι αποκύημα της φαντασίας των Ελλήνων. Και όσο οι Έλληνες άρχιζαν να έχουν εμπορικές συναλλαγές με την περιοχή πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα, πρόσθεταν πιο ρεαλιστικές λεπτομέρειες στις ιστορίες που τις αφορούσαν και τις εικόνες που τις απεικόνιζαν.
`Το διάβασα στο pentapostagma.gr
