Σταύρος Πλουμιστός: Ψυχολογική κόπωση... burnout - Η εξουθένωση που δεν φαίνεται
Αυτό το κάτι έχει, βέβαια, όνομα. Η ψυχολογική κόπωση, αυτό που τα τελευταία χρόνια αποκαλούμε burnout, είναι ίσως η πιο αθόρυβη και ταυτόχρονα πιο καταστροφική κατάσταση που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος. Είναι επικίνδυνη ακριβώς επειδή δεν φαίνεται. Δεν υπάρχει πυρετός, δεν υπάρχει κάταγμα, δεν υπάρχει κάτι που να δείχνει στους άλλους και συχνά στον ίδιο τον εαυτό μας, ότι κάτι έχει σπάσει.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει το burnout μέσα από τρεις άξονες:
Νευροβιολογικά, αυτό που συμβαίνει είναι σαφές, ότι η χρόνια ενεργοποίηση του μηχανισμού στρες εξαντλεί τα ενεργειακά αποθέματα του νευρικού συστήματος. Η κορτιζόλη, η ορμόνη του στρες, παύει να λειτουργεί ρυθμιστικά και αρχίζει να δρα καταστροφικά. Η αμυγδαλή υπερφορτώνεται, ο προμετωπιαίος φλοιός, η έδρα της κρίσης και της λογικής, αρχίζει να «σβήνει». Ο εγκέφαλος κυριολεκτικά κουράζεται. Και όταν κουράζεται ο εγκέφαλος, κουράζεται η ψυχή. Δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι βιολογία.
Το πιο ύπουλο χαρακτηριστικό αυτής της κατάστασης είναι ότι το άτομο συνεχίζει να λειτουργεί. Πηγαίνει στη δουλειά, φροντίζει τα παιδιά του, απαντά στα μηνύματα, χαμογελά στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Η εξωτερική ζωή παραμένει σε πλήρη λειτουργία ενώ η εσωτερική έχει ήδη σβήσει. Κι αυτό ακριβώς κάνει τη διάγνωση τόσο δύσκολη... τόσο για τους γύρω, όσο και για τον ίδιο τον άνθρωπο που πάσχει. «Δεν έχω λόγο να νιώθω έτσι», λένε συχνά. «Έχω δουλειά, έχω οικογένεια, τα πάω καλά.» Το «καλά» έχει γίνει η μεγαλύτερη παγίδα της εποχής μας.
Σε υπαρξιακό επίπεδο, το burnout είναι κάτι ακόμα βαθύτερο από κόπωση. Είναι μια ρωγμή ανάμεσα στο άτομο και στη δική του ζωή. Είναι η στιγμή που η καθημερινή ρουτίνα έχει αποκτήσει τόση αδράνεια, τόση αυτοματοποίηση, που ο άνθρωπος βρίσκεται σε μια παράξενη αποστασιοποίηση από τον εαυτό του. Κάνει πράγματα, αλλά δεν τα ζει. Μιλά, αλλά δεν εκφράζεται. Αγαπά, αλλά δεν το νιώθει. Αυτή η κατάσταση, αυτή η εκδοχή ύπαρξης χωρίς παρουσία, είναι που πρέπει να μας ανησυχεί βαθύτατα.
Έχω γράψει για την εσωτερική ισορροπία στη Βίβλο της Θετικής Σκέψης (εδώ), και ένα από τα πράγματα που επανέρχομαι ξανά και ξανά είναι ότι η ανάκαμψη από την ψυχολογική κόπωση δεν έρχεται με περισσότερη προσπάθεια. Έρχεται με παύση. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εκπαιδευτεί να πιστεύει ότι η λύση σε κάθε πρόβλημα βρίσκεται σε περισσότερη δράση, περισσότερη άσκηση, περισσότερη αυτοβελτίωση, περισσότερη παραγωγικότητα. Αλλά όταν το νευρικό σύστημα βρίσκεται στα όριά του, η πρόσθετη δράση δεν επουλώνει...δυστυχώς επιδεινώνει. Είναι σαν να προσπαθείς να ξεκουραστείς τρέχοντας.
Τι χρειάζεται τότε; Κατ' αρχάς, μια ριζική αποφόρτιση ερεθισμάτων. Αυτό που πολλοί αποκαλούν digital detox δεν είναι μόδα, για μένα ως καθοδηγητής, είναι ανάγκη. Το νευρικό σύστημα δέχεται σήμερα πληροφορίες σε ρυθμό που δεν αντιστοιχεί σε καμία φυσική εξελικτική εμπειρία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Κάθε ειδοποίηση, κάθε νέο, κάθε σύγκριση στα κοινωνικά δίκτυα είναι ένα μικρό ερέθισμα στρες. Και τα μικρά ερεθίσματα, όταν δεν σταματούν ποτέ, γίνονται βουνό.
Εξίσου σημαντική είναι η σταθεροποίηση του ύπνου και των βιορυθμών. Ο ύπνος δεν είναι απλώς ανάπαυση, είναι η διαδικασία μέσα στην οποία ο εγκέφαλος επεξεργάζεται, αποθηκεύει και αποβάλλει. Χωρίς επαρκή ύπνο, το νευρικό σύστημα δεν έχει τον χρόνο να αποθεραπευτεί. Και χωρίς αποθεραπεία, κάθε νέα μέρα ξεκινά με λιγότερα αποθέματα από την προηγούμενη.
Υπάρχει και κάτι που συχνά αντιστεκόμαστε ψυχολογικά, γιατί θίγει την ταυτότητά μας κι αυτό είναι η μείωση υποχρεώσεων. Όχι η «καλύτερη διαχείριση χρόνου», όχι η «βελτιστοποίηση». Η πραγματική, ουσιαστική μείωση. Η απόφαση να κάνεις λιγότερα και να το δεχτείς χωρίς ενοχή. Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η απόφαση είναι η πιο δύσκολη που θα πάρουν, γιατί η αξία τους έχει συνδεθεί άρρηκτα με το πόσα παράγουν.
- εξάντληση,
- αποστασιοποίηση από αυτό που κάνεις,
- και μειωμένη αίσθηση αποτελεσματικότητας.
Νευροβιολογικά, αυτό που συμβαίνει είναι σαφές, ότι η χρόνια ενεργοποίηση του μηχανισμού στρες εξαντλεί τα ενεργειακά αποθέματα του νευρικού συστήματος. Η κορτιζόλη, η ορμόνη του στρες, παύει να λειτουργεί ρυθμιστικά και αρχίζει να δρα καταστροφικά. Η αμυγδαλή υπερφορτώνεται, ο προμετωπιαίος φλοιός, η έδρα της κρίσης και της λογικής, αρχίζει να «σβήνει». Ο εγκέφαλος κυριολεκτικά κουράζεται. Και όταν κουράζεται ο εγκέφαλος, κουράζεται η ψυχή. Δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι βιολογία.
Το πιο ύπουλο χαρακτηριστικό αυτής της κατάστασης είναι ότι το άτομο συνεχίζει να λειτουργεί. Πηγαίνει στη δουλειά, φροντίζει τα παιδιά του, απαντά στα μηνύματα, χαμογελά στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Η εξωτερική ζωή παραμένει σε πλήρη λειτουργία ενώ η εσωτερική έχει ήδη σβήσει. Κι αυτό ακριβώς κάνει τη διάγνωση τόσο δύσκολη... τόσο για τους γύρω, όσο και για τον ίδιο τον άνθρωπο που πάσχει. «Δεν έχω λόγο να νιώθω έτσι», λένε συχνά. «Έχω δουλειά, έχω οικογένεια, τα πάω καλά.» Το «καλά» έχει γίνει η μεγαλύτερη παγίδα της εποχής μας.
Σε υπαρξιακό επίπεδο, το burnout είναι κάτι ακόμα βαθύτερο από κόπωση. Είναι μια ρωγμή ανάμεσα στο άτομο και στη δική του ζωή. Είναι η στιγμή που η καθημερινή ρουτίνα έχει αποκτήσει τόση αδράνεια, τόση αυτοματοποίηση, που ο άνθρωπος βρίσκεται σε μια παράξενη αποστασιοποίηση από τον εαυτό του. Κάνει πράγματα, αλλά δεν τα ζει. Μιλά, αλλά δεν εκφράζεται. Αγαπά, αλλά δεν το νιώθει. Αυτή η κατάσταση, αυτή η εκδοχή ύπαρξης χωρίς παρουσία, είναι που πρέπει να μας ανησυχεί βαθύτατα.
Έχω γράψει για την εσωτερική ισορροπία στη Βίβλο της Θετικής Σκέψης (εδώ), και ένα από τα πράγματα που επανέρχομαι ξανά και ξανά είναι ότι η ανάκαμψη από την ψυχολογική κόπωση δεν έρχεται με περισσότερη προσπάθεια. Έρχεται με παύση. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εκπαιδευτεί να πιστεύει ότι η λύση σε κάθε πρόβλημα βρίσκεται σε περισσότερη δράση, περισσότερη άσκηση, περισσότερη αυτοβελτίωση, περισσότερη παραγωγικότητα. Αλλά όταν το νευρικό σύστημα βρίσκεται στα όριά του, η πρόσθετη δράση δεν επουλώνει...δυστυχώς επιδεινώνει. Είναι σαν να προσπαθείς να ξεκουραστείς τρέχοντας.
Τι χρειάζεται τότε; Κατ' αρχάς, μια ριζική αποφόρτιση ερεθισμάτων. Αυτό που πολλοί αποκαλούν digital detox δεν είναι μόδα, για μένα ως καθοδηγητής, είναι ανάγκη. Το νευρικό σύστημα δέχεται σήμερα πληροφορίες σε ρυθμό που δεν αντιστοιχεί σε καμία φυσική εξελικτική εμπειρία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Κάθε ειδοποίηση, κάθε νέο, κάθε σύγκριση στα κοινωνικά δίκτυα είναι ένα μικρό ερέθισμα στρες. Και τα μικρά ερεθίσματα, όταν δεν σταματούν ποτέ, γίνονται βουνό.
Εξίσου σημαντική είναι η σταθεροποίηση του ύπνου και των βιορυθμών. Ο ύπνος δεν είναι απλώς ανάπαυση, είναι η διαδικασία μέσα στην οποία ο εγκέφαλος επεξεργάζεται, αποθηκεύει και αποβάλλει. Χωρίς επαρκή ύπνο, το νευρικό σύστημα δεν έχει τον χρόνο να αποθεραπευτεί. Και χωρίς αποθεραπεία, κάθε νέα μέρα ξεκινά με λιγότερα αποθέματα από την προηγούμενη.
Υπάρχει και κάτι που συχνά αντιστεκόμαστε ψυχολογικά, γιατί θίγει την ταυτότητά μας κι αυτό είναι η μείωση υποχρεώσεων. Όχι η «καλύτερη διαχείριση χρόνου», όχι η «βελτιστοποίηση». Η πραγματική, ουσιαστική μείωση. Η απόφαση να κάνεις λιγότερα και να το δεχτείς χωρίς ενοχή. Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η απόφαση είναι η πιο δύσκολη που θα πάρουν, γιατί η αξία τους έχει συνδεθεί άρρηκτα με το πόσα παράγουν.
Και τέλος κάτι που φαίνεται μικρό αλλά είναι βαθύτατα θεραπευτικό είναι η επιστροφή σε δραστηριότητες που δεν έχουν στόχο απόδοσης. Να περπατάς χωρίς να μετράς βήματα. Να ζωγραφίζεις χωρίς να νομίζεις ότι πρέπει να βγει καλό. Να μαγειρεύεις για ευχαρίστηση, όχι για εικόνα. Η ψυχή ανακάμπτει όταν της επιτρέπεις να υπάρξει χωρίς αποτέλεσμα.
Αυτές οι αλήθειες είναι που με οδήγησαν να προτείνω την μέθοδό μου το Voice Healing (εδώ). Μετά από χρόνια παρατήρησης στο συμβουλευτικό κέντρο, στις ατομικές συνεδρίες, αλλά και στις ομαδικές εμπειρίες, κατάλαβα ότι υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να το κάνει μόνο η ομιλία, μόνο η ανάλυση, μόνο η γνωστική κατανόηση, για να φτάσει στα βαθύτερα στρώματα της συνείδησης και να τα κινήσει. Η φωνή που σε καθοδηγεί με τη σωστή δόνηση, τη σωστή συχνότητα, την κατάλληλη πρόθεση, έχει αυτή τη δύναμη.
Δεν μιλώ για μυστικισμό. Μιλώ για νευροεπιστήμη. Ο ήχος και η δόνηση επηρεάζουν άμεσα το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Ενεργοποιούν τον παρασυμπαθητικό τομέα, εκείνον που ευθύνεται για την ηρεμία, την αποκατάσταση, την ανάκαμψη του ατόμου. Όταν η φωνή χρησιμοποιείται ως εργαλείο καθοδήγησης μέσα από ηχητικές συνεδρίες καθοδηγούμενης σκέψης και νοερής απεικόνισης, ο εγκέφαλος αρχίζει να λαμβάνει νέα ερεθίσματα ηρεμίας αντί για στρες. Και σιγά-σιγά, με επανάληψη, αρχίζει να επαναπρογραμματίζεται. Η έννοια της νευροπλαστικότητας δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να αλλάζει σε οποιαδήποτε ηλικία, δεν είναι αισιόδοξη θεωρία. Είναι πραγματικότητα που βλέπω να εκδηλώνεται στους ανθρώπους που δουλεύουν με την μέθοδο μου.
Η εσωτερική μεταμόρφωση μέσω της ακουστικής εμπειρίας δεν συμβαίνει σε μία συνεδρία. Είναι μια διαδικασία αργή, βαθιά εσωτερική, όπως ακριβώς η κόπωση χτίστηκε αργά και βαθιά. Αλλά αρχίζει να συμβαίνει. Και αυτό που αλλάζει πρώτο δεν είναι συνήθως κάτι εξωτερικό. Είναι κάτι στον τρόπο που ξυπνάς το πρωί. Κάτι στη σχέση σου με τη σιωπή. Κάτι στο πώς αντιλαμβάνεσαι τον εαυτό σου, ως άνθρωπο που αξίζει ανάπαυση, όχι μόνο απόδοση.
Επιστρέφω στον άνδρα που καθόταν απέναντί μου. Μετά από αρκετές συνεδρίες, μου είπε κάτι που δεν το περίμενα... «Δεν ξέρω αν είμαι λιγότερο κουρασμένος. Αλλά άρχισα να παρατηρώ ξανά πράγματα. Χθες είδα πώς έπεφτε το φως στο παράθυρο και σταμάτησα για λίγο.» Αυτό το «σταμάτησα για λίγο» ήταν η αρχή. Όχι η λύση...αλλά η αρχή. Η ανάκαμψη δεν ανακοινώνεται. Ξεκινά σιγά, με μικρές στιγμές παρουσίας που επιστρέφουν σαν μαλακό φως μέσα από μια μισάνοιχτη πόρτα.
Αν αναγνωρίζεις αυτή την κόπωση, αν κάτι μέσα σου λέει «ναι, αυτό είμαι εγώ», σε προσκαλώ να επισκεφτείς το www.voicehealing.gr. Εκεί θα βρεις τις ηχητικές συνεδρίες της μεθόδου Voice Healing, σχεδιασμένες ειδικά για να βοηθήσουν το νευρικό σύστημα να βρει ξανά την ισορροπία του, χωρίς να σου ζητήσω να κάνεις περισσότερα, αλλά να αφήσεις να γίνουν κάποια πράγματα για σένα.
Αν νιώθεις ότι θέλεις μια πιο προσωπική συνοδεία σε αυτό το μονοπάτι, μέσα από ατομικές συνεδρίες, είμαι εδώ. Υπόσχομαι κατανόηση και ουσιαστική συνεργασία για να ξαναβρείς αυτό που η κόπωση σου έχει πάρει... τη σχέση με τον εαυτό σου. Γιατί η ανάκαμψη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η πιο ουσιαστική επένδυση που μπορεί να κάνει κανείς, όχι για να γίνεις πιο παραγωγικός, αλλά για να ζεις ξανά. Ολόκληρος. Παρών. Εδώ.
Αυτές οι αλήθειες είναι που με οδήγησαν να προτείνω την μέθοδό μου το Voice Healing (εδώ). Μετά από χρόνια παρατήρησης στο συμβουλευτικό κέντρο, στις ατομικές συνεδρίες, αλλά και στις ομαδικές εμπειρίες, κατάλαβα ότι υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να το κάνει μόνο η ομιλία, μόνο η ανάλυση, μόνο η γνωστική κατανόηση, για να φτάσει στα βαθύτερα στρώματα της συνείδησης και να τα κινήσει. Η φωνή που σε καθοδηγεί με τη σωστή δόνηση, τη σωστή συχνότητα, την κατάλληλη πρόθεση, έχει αυτή τη δύναμη.
Δεν μιλώ για μυστικισμό. Μιλώ για νευροεπιστήμη. Ο ήχος και η δόνηση επηρεάζουν άμεσα το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Ενεργοποιούν τον παρασυμπαθητικό τομέα, εκείνον που ευθύνεται για την ηρεμία, την αποκατάσταση, την ανάκαμψη του ατόμου. Όταν η φωνή χρησιμοποιείται ως εργαλείο καθοδήγησης μέσα από ηχητικές συνεδρίες καθοδηγούμενης σκέψης και νοερής απεικόνισης, ο εγκέφαλος αρχίζει να λαμβάνει νέα ερεθίσματα ηρεμίας αντί για στρες. Και σιγά-σιγά, με επανάληψη, αρχίζει να επαναπρογραμματίζεται. Η έννοια της νευροπλαστικότητας δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να αλλάζει σε οποιαδήποτε ηλικία, δεν είναι αισιόδοξη θεωρία. Είναι πραγματικότητα που βλέπω να εκδηλώνεται στους ανθρώπους που δουλεύουν με την μέθοδο μου.
Η εσωτερική μεταμόρφωση μέσω της ακουστικής εμπειρίας δεν συμβαίνει σε μία συνεδρία. Είναι μια διαδικασία αργή, βαθιά εσωτερική, όπως ακριβώς η κόπωση χτίστηκε αργά και βαθιά. Αλλά αρχίζει να συμβαίνει. Και αυτό που αλλάζει πρώτο δεν είναι συνήθως κάτι εξωτερικό. Είναι κάτι στον τρόπο που ξυπνάς το πρωί. Κάτι στη σχέση σου με τη σιωπή. Κάτι στο πώς αντιλαμβάνεσαι τον εαυτό σου, ως άνθρωπο που αξίζει ανάπαυση, όχι μόνο απόδοση.
Επιστρέφω στον άνδρα που καθόταν απέναντί μου. Μετά από αρκετές συνεδρίες, μου είπε κάτι που δεν το περίμενα... «Δεν ξέρω αν είμαι λιγότερο κουρασμένος. Αλλά άρχισα να παρατηρώ ξανά πράγματα. Χθες είδα πώς έπεφτε το φως στο παράθυρο και σταμάτησα για λίγο.» Αυτό το «σταμάτησα για λίγο» ήταν η αρχή. Όχι η λύση...αλλά η αρχή. Η ανάκαμψη δεν ανακοινώνεται. Ξεκινά σιγά, με μικρές στιγμές παρουσίας που επιστρέφουν σαν μαλακό φως μέσα από μια μισάνοιχτη πόρτα.
Αν αναγνωρίζεις αυτή την κόπωση, αν κάτι μέσα σου λέει «ναι, αυτό είμαι εγώ», σε προσκαλώ να επισκεφτείς το www.voicehealing.gr. Εκεί θα βρεις τις ηχητικές συνεδρίες της μεθόδου Voice Healing, σχεδιασμένες ειδικά για να βοηθήσουν το νευρικό σύστημα να βρει ξανά την ισορροπία του, χωρίς να σου ζητήσω να κάνεις περισσότερα, αλλά να αφήσεις να γίνουν κάποια πράγματα για σένα.
Αν νιώθεις ότι θέλεις μια πιο προσωπική συνοδεία σε αυτό το μονοπάτι, μέσα από ατομικές συνεδρίες, είμαι εδώ. Υπόσχομαι κατανόηση και ουσιαστική συνεργασία για να ξαναβρείς αυτό που η κόπωση σου έχει πάρει... τη σχέση με τον εαυτό σου. Γιατί η ανάκαμψη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η πιο ουσιαστική επένδυση που μπορεί να κάνει κανείς, όχι για να γίνεις πιο παραγωγικός, αλλά για να ζεις ξανά. Ολόκληρος. Παρών. Εδώ.
ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΛΟΥΜΙΣΤΟΣ
Σύμβουλος αφύπνισης - Αυτογνωσίας
& Προσωπικής Καθοδήγησης
Ιδρυτής του Συμβουλευτικού Κέντρου
Life Helth Care - www.lifehealthcare.gr
& Εναλλακτικών Θεραπειών - www.voicehealing.gr
Συγγραφέας της "Βίβλου της Θετικής Σκέψης"
Για την on line αγορά του βιβλίου εδώ www.vivlosthetikiskepsi.gr
Για τα άρθρα μου, τις ομιλίες, σεμινάρια και ενημέρωση των συνεδριών
Αν επιθυμείς να γίνεις μέλος στην κοινότητα μου
Αφύπνισης - Αυτογνωσίας στο Viber μπορείς ΕΔΩ
Επικοινωνία για πληροφορίες & ραντεβού
ή την αγορά του βιβλίου στο 6945 723 523
(11:30 - 14:00 και 19:00 - 21:30 - Εκτός Κυριακής)
