Τι γίνεται με την ανησυχία στη ζωή μας;
Πρώτον και κύριον θέμα παγκόσμιας ανησυχίας είναι η υγεία μας. Κι ακολουθεί πληθώρα ζητημάτων που μας ανησυχούν, άλλους περισσότερο κι άλλους λιγότερο: η οικονομία, η πολιτική, η διατήρηση της ειρήνης, η ανεργία, η εκπαίδευση, κοινωνικά προβλήματα, επαγγελματικές δυσκολίες, οικογενειακά θέματα, διαπροσωπικές σχέσεις, προσωπικά ζητήματα…Και συμπληρώστε ελεύθερα ό, τι σας ανησυχεί ιδιαιτέρως.
Η ζωή ρέει σαν το νερό. Με γοργούς ρυθμούς. Μας προ(σ)καλεί να μάθουμε πώς να προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα που αναδύονται συνεχώς. Για να μη μείνουμε πίσω. Γιατί η προσαρμοστικότητα είναι ο δρόμος για την επιβίωση και η δημιουργία και η εξέλιξη ο δρόμος για την επιτυχία.
Συχνά θα βρεθούμε μπλεγμένοι σε δύσκολες καταστάσεις, έγνοιες, απαιτήσεις, υποχρεώσεις και «πρέπει να» που έχουμε να φέρουμε εις πέρας. Οι ευθύνες που μας βαραίνουν και προσπαθούμε να «σηκώσουμε» για να χτίσουμε τη ζωή που θέλουμε, είναι τόσες πολλές, που συχνά λησμονούμε να ζήσουμε τη ζωή που έχουμε.
Εάν γίνει αυτό…Εάν πετύχω εκείνο,…, τότε θα μπορέσω να κάνω αυτό…και τότε θα… είμαι καλά, θα είμαι ήρεμος, θα είμαι πιο χαρούμενος, θα είμαι γεμάτος, θα έχω αγάπη, θα έχω αυτοπεποίθηση, θα έχω επιτυχία, θα είμαι δυνατός, θα διασκεδάσω, θα ζήσω αλλιώς, θα… Και μέχρι να γίνουν όλα αυτά; Ή κι αν δεν γίνουν όλα αυτά ή γίνουν και δεν είναι έτσι όπως τα φαντάστηκες ή στην πορεία του να τα αποκτήσεις έχασες κάποια από αυτά που ήδη είχες και δεν εκτιμούσες γιατί ήταν δεδομένα; Μέχρι να γίνουν όλα αυτά -γίνουν δε γίνουν- δεν αξίζεις την ηρεμία, τη χαρά, την αγάπη; Δεν αξίζεις να περνάς καλά, να διασκεδάσεις, να πιστεύεις στον εαυτό σου, να είσαι δυνατός, να νιώθεις καλά;
Έχουμε μάθει να ζούμε με προϋποθέσεις. Να κάνουμε… για να είμαστε. Κι επειδή είμαστε άπληστα όντα, συνήθως ό, τι και να κάνουμε, θα ψάχνουμε αυτό το παραπάνω, το «κάτι ακόμα» που θα μας κάνει ακόμα πιο «χαρούμενους», «επιτυχημένους» κ.λπ. Κι εν τέλει ποτέ δεν είμαστε πραγματικά ευχαριστημένοι με όσα είμαστε, κάνουμε, νιώθουμε. Είμαστε «σχεδόν» εκεί. Κι αν πετύχουμε αυτό που θέλουμε, ανησυχούμε, μη τυχόν και το χάσουμε.
Η ανησυχία μας, προβάλλει σαν στρατηγική αντιμετώπισης μιας κατάστασης που μας προβληματίζει, μας αγχώνει, μας λυπεί, μας θυμώνει και συνιστά απειλή για εμάς με κάποιον τρόπο. Απειλεί την ηρεμία μας και τα σχέδια που κάνουμε για το πώς θέλουμε να εξελίσσονται τα πράγματα και για τους ανθρώπους που έχουμε στη ζωή μας. Ωστόσο, όταν ανησυχούμε για κάτι, ξεκινώντας αυτό τον εσωτερικό μονόλογο που προανέφερα, το μεγαλοποιούμε κιόλας.
Όσο το κλωθογυρίζουμε στο κεφάλι μας τόσο ταϊζουμε την ανησυχία. Επειδή η ανησυχία μπαίνει στο προσκήνιο για να μας προετοιμάσει για την πιθανότητα του να εξελιχθούν τα πράγματα με τρόπο αρνητικό για εμάς, όταν ανησυχούμε, εστιάζουμε στα αρνητικά ερεθίσματα που υπάρχουν γύρω μας, και βλέπουμε επιλεκτικά μόνο τις αρνητικές πτυχές της κατάστασης, διερευνώντας για εμπόδια και πιθανές δυσκολίες.
Αγνοούμε ενδείξεις που μαρτυρούν το αντίθετο και παραβλέπουμε τις δυνατότητές μας και τα ψυχικά αποθέματα που έχουμε για να ανταποκριθούμε καταλλήλως σε όλες τις προκλήσεις της ζωής μας.
Κι επιπλέον, αποφεύγουμε τις καταστάσεις, εάν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, τις οποίες θεωρούμε προβληματικές και πολύπλοκες, και αποτυγχάνουμε να απολαύσουμε αυτό που συμβαίνει τώρα, με την προοπτική του «τι μπορεί να συμβεί» στο μέλλον και «πώς θα μπορούσα να χειριστώ αυτό που θα προκύψει». Ζούμε για το μετά, με ένα μεγάλο «αν». Αλλά μόνο το σήμερα έχουμε. Το τώρα.
Η ανησυχία στην πραγματικότητα δεν μπορεί ούτε να ελέγξει ούτε να αλλάξει κάτι το οποίο ίσως και να συμβεί στο μέλλον. Το μόνο που κάνει είναι να στερεί τη χαρά και την ηρεμία της στιγμής. Παρόλο που τα πράγματα για τα οποία ανησυχούμε είναι δυνατόν να συμβούν, στην πραγματικότητα δεν είναι πιθανόν να συμβούν.
Δηλαδή, οι περισσότερες ανησυχίες μας έχουν τη δυνατότητα να συμβούν, θα μπορούσαν, όμως στην πραγματικότητα, δεν είναι πολλές οι πιθανότητες που έχουν να συμβούν. Βάσει ερευνών, περίπου το 90% των πραγμάτων για τα οποία ανησυχούμε δεν συμβαίνουν.
Η ανησυχία συνδέεται ισχυρά με συναισθήματα άγχους, φόβου και κατάθλιψης και είναι κοινό, βασικό στοιχείο μεταξύ πολλών διαταραχών, όπως είναι: η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, η κοινωνική φοβία, η διαταραχή μετατραυματικού στρες, η διαταραχή πανικού, η κατάθλιψη, οι διάφορες διαταραχές ύπνου, οι διατροφικές διαταραχές και οι χρόνιες ασθένειες.
Συνοδεύεται από πεποιθήσεις για το ανεξέλεγκτο της ανησυχίας, από την ανάγκη μας να καταπιέσουμε και να σταματήσουμε την ανησυχία, από τη μη ανοχή της αβεβαιότητας που φέρνει, την καταστροφική θεώρηση του μέλλοντος, συναισθηματική δυσφορία, αποφυγές, σωματική ένταση και μηρυκασμό των δυσλειτουργικών μας σκέψεων.
Ακριβώς επειδή η ανησυχία μας προκαλεί σωματική ένταση και δυσφορικά συναισθήματα, θέλουμε να την ξεφορτωθούμε. Όμως, προσπαθώντας να την αποφύγουμε ή να την απωθήσουμε, οδηγούμαστε στο αντίθετο αποτέλεσμα. Την ενισχύουμε. Για να τη διαχειριστούμε πιο λειτουργικά, πρέπει να δούμε τι της δίνει ζωή, την τρέφει και τη συντηρεί.
Τι είναι αυτό που εν τέλει μας κάνει και ανησυχούμε τόσο πολύ; Κι αυτό δεν έχει να κάνει με εξωγενείς παράγοντες, αλλά κατά βάση μ’ εμάς τους ίδιους. Μέσα μας πρέπει να κοιτάξουμε. Ποια είναι η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και τις ικανότητές μας να διαχειριζόμαστε δυσκολίες και προβλήματα.
Αν αναλογιστούμε παρελθούσες εμπειρίες, καταστάσεις και πράγματα για τα οποία ανησυχήσαμε, το κατά πόσον αυτές οι ανησυχίες επιβεβαιώθηκαν και πώς τις χειριστήκαμε, θα διαπιστώσουμε πως στην πραγματικότητα λειτουργούμε πολύ πιο αποτελεσματικά απ’ όσο φοβόμαστε. Απλά, έχουμε την τάση να υποτιμούμε τον εαυτό μας. Εάν συνειδητοποιούσαμε τη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας, τις ικανότητες, τα χαρίσματα και τα ταλέντα μας, θα ανησυχούσαμε τόσο;
Η ζωή ρέει σαν το νερό. Με γοργούς ρυθμούς. Μας προ(σ)καλεί να μάθουμε πώς να προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα που αναδύονται συνεχώς. Για να μη μείνουμε πίσω. Γιατί η προσαρμοστικότητα είναι ο δρόμος για την επιβίωση και η δημιουργία και η εξέλιξη ο δρόμος για την επιτυχία.
Συχνά θα βρεθούμε μπλεγμένοι σε δύσκολες καταστάσεις, έγνοιες, απαιτήσεις, υποχρεώσεις και «πρέπει να» που έχουμε να φέρουμε εις πέρας. Οι ευθύνες που μας βαραίνουν και προσπαθούμε να «σηκώσουμε» για να χτίσουμε τη ζωή που θέλουμε, είναι τόσες πολλές, που συχνά λησμονούμε να ζήσουμε τη ζωή που έχουμε.
Εάν γίνει αυτό…Εάν πετύχω εκείνο,…, τότε θα μπορέσω να κάνω αυτό…και τότε θα… είμαι καλά, θα είμαι ήρεμος, θα είμαι πιο χαρούμενος, θα είμαι γεμάτος, θα έχω αγάπη, θα έχω αυτοπεποίθηση, θα έχω επιτυχία, θα είμαι δυνατός, θα διασκεδάσω, θα ζήσω αλλιώς, θα… Και μέχρι να γίνουν όλα αυτά; Ή κι αν δεν γίνουν όλα αυτά ή γίνουν και δεν είναι έτσι όπως τα φαντάστηκες ή στην πορεία του να τα αποκτήσεις έχασες κάποια από αυτά που ήδη είχες και δεν εκτιμούσες γιατί ήταν δεδομένα; Μέχρι να γίνουν όλα αυτά -γίνουν δε γίνουν- δεν αξίζεις την ηρεμία, τη χαρά, την αγάπη; Δεν αξίζεις να περνάς καλά, να διασκεδάσεις, να πιστεύεις στον εαυτό σου, να είσαι δυνατός, να νιώθεις καλά;
Έχουμε μάθει να ζούμε με προϋποθέσεις. Να κάνουμε… για να είμαστε. Κι επειδή είμαστε άπληστα όντα, συνήθως ό, τι και να κάνουμε, θα ψάχνουμε αυτό το παραπάνω, το «κάτι ακόμα» που θα μας κάνει ακόμα πιο «χαρούμενους», «επιτυχημένους» κ.λπ. Κι εν τέλει ποτέ δεν είμαστε πραγματικά ευχαριστημένοι με όσα είμαστε, κάνουμε, νιώθουμε. Είμαστε «σχεδόν» εκεί. Κι αν πετύχουμε αυτό που θέλουμε, ανησυχούμε, μη τυχόν και το χάσουμε.
Η ανησυχία μας, προβάλλει σαν στρατηγική αντιμετώπισης μιας κατάστασης που μας προβληματίζει, μας αγχώνει, μας λυπεί, μας θυμώνει και συνιστά απειλή για εμάς με κάποιον τρόπο. Απειλεί την ηρεμία μας και τα σχέδια που κάνουμε για το πώς θέλουμε να εξελίσσονται τα πράγματα και για τους ανθρώπους που έχουμε στη ζωή μας. Ωστόσο, όταν ανησυχούμε για κάτι, ξεκινώντας αυτό τον εσωτερικό μονόλογο που προανέφερα, το μεγαλοποιούμε κιόλας.
Όσο το κλωθογυρίζουμε στο κεφάλι μας τόσο ταϊζουμε την ανησυχία. Επειδή η ανησυχία μπαίνει στο προσκήνιο για να μας προετοιμάσει για την πιθανότητα του να εξελιχθούν τα πράγματα με τρόπο αρνητικό για εμάς, όταν ανησυχούμε, εστιάζουμε στα αρνητικά ερεθίσματα που υπάρχουν γύρω μας, και βλέπουμε επιλεκτικά μόνο τις αρνητικές πτυχές της κατάστασης, διερευνώντας για εμπόδια και πιθανές δυσκολίες.
Αγνοούμε ενδείξεις που μαρτυρούν το αντίθετο και παραβλέπουμε τις δυνατότητές μας και τα ψυχικά αποθέματα που έχουμε για να ανταποκριθούμε καταλλήλως σε όλες τις προκλήσεις της ζωής μας.
Κι επιπλέον, αποφεύγουμε τις καταστάσεις, εάν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, τις οποίες θεωρούμε προβληματικές και πολύπλοκες, και αποτυγχάνουμε να απολαύσουμε αυτό που συμβαίνει τώρα, με την προοπτική του «τι μπορεί να συμβεί» στο μέλλον και «πώς θα μπορούσα να χειριστώ αυτό που θα προκύψει». Ζούμε για το μετά, με ένα μεγάλο «αν». Αλλά μόνο το σήμερα έχουμε. Το τώρα.
Η ανησυχία στην πραγματικότητα δεν μπορεί ούτε να ελέγξει ούτε να αλλάξει κάτι το οποίο ίσως και να συμβεί στο μέλλον. Το μόνο που κάνει είναι να στερεί τη χαρά και την ηρεμία της στιγμής. Παρόλο που τα πράγματα για τα οποία ανησυχούμε είναι δυνατόν να συμβούν, στην πραγματικότητα δεν είναι πιθανόν να συμβούν.
Δηλαδή, οι περισσότερες ανησυχίες μας έχουν τη δυνατότητα να συμβούν, θα μπορούσαν, όμως στην πραγματικότητα, δεν είναι πολλές οι πιθανότητες που έχουν να συμβούν. Βάσει ερευνών, περίπου το 90% των πραγμάτων για τα οποία ανησυχούμε δεν συμβαίνουν.
Η ανησυχία συνδέεται ισχυρά με συναισθήματα άγχους, φόβου και κατάθλιψης και είναι κοινό, βασικό στοιχείο μεταξύ πολλών διαταραχών, όπως είναι: η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, η κοινωνική φοβία, η διαταραχή μετατραυματικού στρες, η διαταραχή πανικού, η κατάθλιψη, οι διάφορες διαταραχές ύπνου, οι διατροφικές διαταραχές και οι χρόνιες ασθένειες.
Συνοδεύεται από πεποιθήσεις για το ανεξέλεγκτο της ανησυχίας, από την ανάγκη μας να καταπιέσουμε και να σταματήσουμε την ανησυχία, από τη μη ανοχή της αβεβαιότητας που φέρνει, την καταστροφική θεώρηση του μέλλοντος, συναισθηματική δυσφορία, αποφυγές, σωματική ένταση και μηρυκασμό των δυσλειτουργικών μας σκέψεων.
Ακριβώς επειδή η ανησυχία μας προκαλεί σωματική ένταση και δυσφορικά συναισθήματα, θέλουμε να την ξεφορτωθούμε. Όμως, προσπαθώντας να την αποφύγουμε ή να την απωθήσουμε, οδηγούμαστε στο αντίθετο αποτέλεσμα. Την ενισχύουμε. Για να τη διαχειριστούμε πιο λειτουργικά, πρέπει να δούμε τι της δίνει ζωή, την τρέφει και τη συντηρεί.
Τι είναι αυτό που εν τέλει μας κάνει και ανησυχούμε τόσο πολύ; Κι αυτό δεν έχει να κάνει με εξωγενείς παράγοντες, αλλά κατά βάση μ’ εμάς τους ίδιους. Μέσα μας πρέπει να κοιτάξουμε. Ποια είναι η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και τις ικανότητές μας να διαχειριζόμαστε δυσκολίες και προβλήματα.
Αν αναλογιστούμε παρελθούσες εμπειρίες, καταστάσεις και πράγματα για τα οποία ανησυχήσαμε, το κατά πόσον αυτές οι ανησυχίες επιβεβαιώθηκαν και πώς τις χειριστήκαμε, θα διαπιστώσουμε πως στην πραγματικότητα λειτουργούμε πολύ πιο αποτελεσματικά απ’ όσο φοβόμαστε. Απλά, έχουμε την τάση να υποτιμούμε τον εαυτό μας. Εάν συνειδητοποιούσαμε τη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας, τις ικανότητες, τα χαρίσματα και τα ταλέντα μας, θα ανησυχούσαμε τόσο;
Το διάβασα στο psychologynow.gr
