Βυζαντινό Ορατόριο σε Λυρική Τριλογία στο Πνευματικό Κέντρο τις Ι.Μ.Δ. Βόλου
⍆Ο Συγγραφέας του Ορατορίου Θανάσης Ευσταθίου, που θα παρουσιαστεί... την Τετάρτη 29 Μαΐου 2019, στις 08.00 τα βράδυ, στο Πνευματικό Κέντρο τις Ι.Μ.Δ. αναφέρει για την έμπνευση που είχε για να το συντάξει.
-Κάποιοι Έλληνες στους Αγίους Τόπους ζητούσαν να δουν τον Ιησού Χριστό, να τον γνωρίσουν.
Το πληροφορήθηκαν οι μαθητές του Χριστού και το έκαναν σε Αυτόν γνωστό.
Τότε ο Κύριος Ημών Ιησούς Χριστός είπε:
«Πλησίασε η ώρα για να δοξαστεί ο Υιός του Ανθρώπου».
(Γιατί εννοεί: Οι Έλληνες θα με καταλάβουν ποιο καλά και ποιο σωστά).
Πράγματι: Η Ιστορία, κατόπιν, στην πορεία της αυτό απέδειξε.
Ο Πρωτοχριστιανισμός αναπτύχθηκε στο ιστορικό πνεύμα του Αρχαίου Κλασσικού Ελληνικού Πολιτισμού.
-Κάποιοι Έλληνες στους Αγίους Τόπους ζητούσαν να δουν τον Ιησού Χριστό, να τον γνωρίσουν.
Το πληροφορήθηκαν οι μαθητές του Χριστού και το έκαναν σε Αυτόν γνωστό.
Τότε ο Κύριος Ημών Ιησούς Χριστός είπε:
«Πλησίασε η ώρα για να δοξαστεί ο Υιός του Ανθρώπου».
(Γιατί εννοεί: Οι Έλληνες θα με καταλάβουν ποιο καλά και ποιο σωστά).
Πράγματι: Η Ιστορία, κατόπιν, στην πορεία της αυτό απέδειξε.
Ο Πρωτοχριστιανισμός αναπτύχθηκε στο ιστορικό πνεύμα του Αρχαίου Κλασσικού Ελληνικού Πολιτισμού.
Και ο Ανατολικοευρωπαϊκός Χριστιανικός Πολιτισμός, με αυτό το πολιτισμικό πνεύμα πορεύτηκε δια του Βυζαντινού πολιτισμού, επί χιλιετία!
Και καταλήγει: - Το Βυζαντινό Ορατόριο που θα παρουσιάσουμε αύριο, ως ενότητα Λυρικού Ποιητικού λόγου και Βυζαντινής μουσικής, στον δρόμο αυτόν πορεύεται…
Και το όνομα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ
Το ορατόριο (λατ. ORO = παρακαλώ, προσεύχομαι) είναι μεγάλης κλίμακας λυρική μουσική σύνθεση για ορχήστρα, σόλο φωνές και χορωδία. Η δομή του είναι πανομοιότυπη με αυτή της όπερας, διαφέρει όμως στο ότι δεν περιέχει καθόλου σκηνική θεατρική δράση. Επιπλέον, η πλοκή των ορατορίων είναι κατά κανόνα λιγότερο σύνθετη από την δραματική πλοκή μιας όπερας. Στην πλειονότητα τους, τα ορατόρια χαρακτηρίζονται από μία θεματολογία βασισμένη σε βιβλικές αναφορές και είναι κατά βάση ένα είδος θρησκευτικής μουσικής τέχνης που άρχισε να αναπτύσσεται από το 16o αιώνα στο δυτικό κόσμο, πέρασε από διάφορα στάδια και έγινε χώρος ενδιαφέροντος μουσουργών, όπως ο Καρίσιμι, ο Μπαχ, ο Χαίντελ και ο Χάϋδν, οι οποίοι συνέθεσαν τα πιο γνωστά ορατόρια.
Το βυζαντινό ορατόριο «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ», του οποίου το ποιητικό κείμενο έχει συγγράψει ο Θανάσης Ευσταθίου, Ποιητής – Συγγραφέας, και η Μουσική σύνθεση του Άρχοντος Μουσικοδιδάσκαλου της Μ.τ.Χ.Ε. Κυριαζή (Ζάχου) Νικολέρη, η δε Θεολογική επιμέλεια του Πρωτοπρεσβύτερου π. Θωμά Συνοδινού, Προϊσταμένου του Καθεδρικού Ιερού Ναού των Αθηνών, είναι μια μουσικοποιητική θρησκευτική σύνθεση με λυρικό χαρακτήρα. Στις γενικές του γραμμές ακολουθεί την τεχνική του τύπου του ορατορίου, που καλλιεργήθηκε κυρίως από τον Χαίντελ, χωρίς βεβαίως, δυωδίες, τριωδίες ή μουσικά όργανα. Υπάρχουν σ’ αυτό τμήματα απαγγελλόμενα και τμήματα ψαλλόμενα, σύμφωνα με την αυστηρή παράδοση της Ελληνικής Εκκλησιαστικής Μουσικής.
Η «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ» έχει θέμα διαπνεόμενο από θρησκευτικότητα και πατριωτισμό. Παίρνει τον Ελληνισμό από τα πρώτα προχριστιανικά χρόνια, τον αναβαπτίζει στα ζείδωρα νάματα της Ορθοδοξίας και τον παρουσιάζει σ’ όλο του το μεγαλείο στα χρόνια του Ιουστινιανού, του Ηρακλείου και της Μακεδονικής δυναστείας. Μέσα από μια περίτεχνη ποιητική πλοκή συνυφαίνεται το Ελληνικό με το Ορθόδοξο Χριστιανικό πνεύμα και το Βυζάντιο προβάλλει από τη γενέθλιο ημέρα του μέχρι την εποχή της μεγάλης του ακμής, την οποία ακολούθησε η πτώση και η υποταγή στην Οθωμανική αυτοκρατορία.
Από πλευράς δομής, το έργο έχει τη μορφή λυρικής τριλογίας με Είσοδο, Πρώτο λόγο (Βυζαντινός όρθρος), Δεύτερο λόγο (Βυζαντινή πρωία), Τρίτο λόγο (Βυζαντινή εσπέρα) και Έξοδο. Στο ποιητικό του μέρος το ορατόριο «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ» είναι σύνθεση που ανήκει στο χώρο του Μεταμοντερνισμού: Ο Θανάσης Ευσταθίου, χρησιμοποιεί, δηλαδή, στοιχεία της μοντέρνας ποίησης (ελεύθερος στίχος, υπερρεαλιστικές ποιητικές εικόνες), σε συνδυασμό με παραδοσιακά ποιητικά στοιχεία. Επίσης, ανάμεσα στα καθαρώς προσωπικά του δημιουργήματα ο ποιητής παρεμβάλλει αυτούσιους βυζαντινούς εκκλησιαστικούς ύμνους, μια αποστολική και μια ευαγγελική περικοπή.
Στα μουσικά μέρη ο Άρχων Κυριαζής(Ζάχος) Νικολέρης ακολούθησε την αντίληψη ότι στη σύνθεση η παρτιτούρα πρέπει να έχει τρεις σειρές: Τη γραμμή του ποιητικού στίχου, τη γραμμή της σημειογραφίας της μελωδίας και τη γραμμή της σημειογραφίας του ισοκρατήματος. Η Βυζαντινή Μουσική έχει μοναδικότητα στην παγκόσμια μουσική δημιουργία. Δεν είναι ούτε η ανατολική μονοφωνία, ούτε η δυτική πολυφωνία. Είναι μια ιδιότυπη διφωνία. Επίσης, ως προς τη σχέση μεταξύ μουσικού ήχου και ποιητικού λόγου ακολούθησε την άποψη ότι τα μηνύματα του ποιητικού λόγου πρέπει να φθάνουν καθαρά στο ακροατήριο, γιατί στη βυζαντινή υμνολογία ο ποιητικός λόγος μαζί με τη μουσική αποτελούν όχι μόνο Τέχνη αισθητικής συγκίνησης, αλλά συγχρόνως και Τέχνη λειτουργική.
Είναι η δεύτερη φορά που παρουσιάζεται το Ορατόριο «Βυζαντινή Ημέρα». Πρωτοπαρουσιάστηκε το 1998 στην Ευαγγελίστρια της Νέας Ιωνίας, από τα μέλη του Συνδέσμου Ιεροψαλτών της Ι.Μ.Δ. της εποχής εκείνης.
Τώρα στην εμπειρία του συνθέτη, έρχεται να προστεθεί το επίπεδο γνώσεων των νέων Ιεροψαλτών, καθώς του Βυζαντινού χορού Ψαλτριών «Αι Άδουσαι».
Οι διοργανωτές ευελπιστούν ότι θα είναι μια αξέχαστη εμπειρία.
Οι συντελεστές του Ορατορίου «Βυζαντινή Ημέρα», είναι:
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ
Βυζαντινό Ορατόριο σε Λυρική Τριλογία
(Μελούργημα)
Χορωδίες:
Βυζαντινός χορός Ιεροψαλτών Ι.Μ. Δημητριάδος «Όσιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης»
Χοράρχης, Δημήτριος Ανδ. Χατζηγεωργίου
Θεολόγος – Πρωτοψάλτης
Βυζαντινός χορός ψαλτριών "Αι Άδουσαι"
Χοράρχης, Δομεστίκαινα Δρ. Σέβη Μαζέρα- Μάμαλη
Διδάκτορας Βυζαντινής Μουσικολογίας
Μονωδία
Ράνια Σταματίου
τα παιδιά
Λαΐνας Γιάννης, Μακεδών Αλέξανδρος, Χατζηγεωργίου Γιώργος.
Απαγγελία Αποστολικού αναγνώσματος
Ευστάθιος Δ. Γραμμένος
Και καταλήγει: - Το Βυζαντινό Ορατόριο που θα παρουσιάσουμε αύριο, ως ενότητα Λυρικού Ποιητικού λόγου και Βυζαντινής μουσικής, στον δρόμο αυτόν πορεύεται…
Και το όνομα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ
Το ορατόριο (λατ. ORO = παρακαλώ, προσεύχομαι) είναι μεγάλης κλίμακας λυρική μουσική σύνθεση για ορχήστρα, σόλο φωνές και χορωδία. Η δομή του είναι πανομοιότυπη με αυτή της όπερας, διαφέρει όμως στο ότι δεν περιέχει καθόλου σκηνική θεατρική δράση. Επιπλέον, η πλοκή των ορατορίων είναι κατά κανόνα λιγότερο σύνθετη από την δραματική πλοκή μιας όπερας. Στην πλειονότητα τους, τα ορατόρια χαρακτηρίζονται από μία θεματολογία βασισμένη σε βιβλικές αναφορές και είναι κατά βάση ένα είδος θρησκευτικής μουσικής τέχνης που άρχισε να αναπτύσσεται από το 16o αιώνα στο δυτικό κόσμο, πέρασε από διάφορα στάδια και έγινε χώρος ενδιαφέροντος μουσουργών, όπως ο Καρίσιμι, ο Μπαχ, ο Χαίντελ και ο Χάϋδν, οι οποίοι συνέθεσαν τα πιο γνωστά ορατόρια.
Το βυζαντινό ορατόριο «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ», του οποίου το ποιητικό κείμενο έχει συγγράψει ο Θανάσης Ευσταθίου, Ποιητής – Συγγραφέας, και η Μουσική σύνθεση του Άρχοντος Μουσικοδιδάσκαλου της Μ.τ.Χ.Ε. Κυριαζή (Ζάχου) Νικολέρη, η δε Θεολογική επιμέλεια του Πρωτοπρεσβύτερου π. Θωμά Συνοδινού, Προϊσταμένου του Καθεδρικού Ιερού Ναού των Αθηνών, είναι μια μουσικοποιητική θρησκευτική σύνθεση με λυρικό χαρακτήρα. Στις γενικές του γραμμές ακολουθεί την τεχνική του τύπου του ορατορίου, που καλλιεργήθηκε κυρίως από τον Χαίντελ, χωρίς βεβαίως, δυωδίες, τριωδίες ή μουσικά όργανα. Υπάρχουν σ’ αυτό τμήματα απαγγελλόμενα και τμήματα ψαλλόμενα, σύμφωνα με την αυστηρή παράδοση της Ελληνικής Εκκλησιαστικής Μουσικής.
Η «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ» έχει θέμα διαπνεόμενο από θρησκευτικότητα και πατριωτισμό. Παίρνει τον Ελληνισμό από τα πρώτα προχριστιανικά χρόνια, τον αναβαπτίζει στα ζείδωρα νάματα της Ορθοδοξίας και τον παρουσιάζει σ’ όλο του το μεγαλείο στα χρόνια του Ιουστινιανού, του Ηρακλείου και της Μακεδονικής δυναστείας. Μέσα από μια περίτεχνη ποιητική πλοκή συνυφαίνεται το Ελληνικό με το Ορθόδοξο Χριστιανικό πνεύμα και το Βυζάντιο προβάλλει από τη γενέθλιο ημέρα του μέχρι την εποχή της μεγάλης του ακμής, την οποία ακολούθησε η πτώση και η υποταγή στην Οθωμανική αυτοκρατορία.
Από πλευράς δομής, το έργο έχει τη μορφή λυρικής τριλογίας με Είσοδο, Πρώτο λόγο (Βυζαντινός όρθρος), Δεύτερο λόγο (Βυζαντινή πρωία), Τρίτο λόγο (Βυζαντινή εσπέρα) και Έξοδο. Στο ποιητικό του μέρος το ορατόριο «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ» είναι σύνθεση που ανήκει στο χώρο του Μεταμοντερνισμού: Ο Θανάσης Ευσταθίου, χρησιμοποιεί, δηλαδή, στοιχεία της μοντέρνας ποίησης (ελεύθερος στίχος, υπερρεαλιστικές ποιητικές εικόνες), σε συνδυασμό με παραδοσιακά ποιητικά στοιχεία. Επίσης, ανάμεσα στα καθαρώς προσωπικά του δημιουργήματα ο ποιητής παρεμβάλλει αυτούσιους βυζαντινούς εκκλησιαστικούς ύμνους, μια αποστολική και μια ευαγγελική περικοπή.
Στα μουσικά μέρη ο Άρχων Κυριαζής(Ζάχος) Νικολέρης ακολούθησε την αντίληψη ότι στη σύνθεση η παρτιτούρα πρέπει να έχει τρεις σειρές: Τη γραμμή του ποιητικού στίχου, τη γραμμή της σημειογραφίας της μελωδίας και τη γραμμή της σημειογραφίας του ισοκρατήματος. Η Βυζαντινή Μουσική έχει μοναδικότητα στην παγκόσμια μουσική δημιουργία. Δεν είναι ούτε η ανατολική μονοφωνία, ούτε η δυτική πολυφωνία. Είναι μια ιδιότυπη διφωνία. Επίσης, ως προς τη σχέση μεταξύ μουσικού ήχου και ποιητικού λόγου ακολούθησε την άποψη ότι τα μηνύματα του ποιητικού λόγου πρέπει να φθάνουν καθαρά στο ακροατήριο, γιατί στη βυζαντινή υμνολογία ο ποιητικός λόγος μαζί με τη μουσική αποτελούν όχι μόνο Τέχνη αισθητικής συγκίνησης, αλλά συγχρόνως και Τέχνη λειτουργική.
Είναι η δεύτερη φορά που παρουσιάζεται το Ορατόριο «Βυζαντινή Ημέρα». Πρωτοπαρουσιάστηκε το 1998 στην Ευαγγελίστρια της Νέας Ιωνίας, από τα μέλη του Συνδέσμου Ιεροψαλτών της Ι.Μ.Δ. της εποχής εκείνης.
Τώρα στην εμπειρία του συνθέτη, έρχεται να προστεθεί το επίπεδο γνώσεων των νέων Ιεροψαλτών, καθώς του Βυζαντινού χορού Ψαλτριών «Αι Άδουσαι».
Οι διοργανωτές ευελπιστούν ότι θα είναι μια αξέχαστη εμπειρία.
Οι συντελεστές του Ορατορίου «Βυζαντινή Ημέρα», είναι:
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΗΜΕΡΑ
Βυζαντινό Ορατόριο σε Λυρική Τριλογία
(Μελούργημα)
Χορωδίες:
Βυζαντινός χορός Ιεροψαλτών Ι.Μ. Δημητριάδος «Όσιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης»
Χοράρχης, Δημήτριος Ανδ. Χατζηγεωργίου
Θεολόγος – Πρωτοψάλτης
Βυζαντινός χορός ψαλτριών "Αι Άδουσαι"
Χοράρχης, Δομεστίκαινα Δρ. Σέβη Μαζέρα- Μάμαλη
Διδάκτορας Βυζαντινής Μουσικολογίας
Μονωδία
Ράνια Σταματίου
τα παιδιά
Λαΐνας Γιάννης, Μακεδών Αλέξανδρος, Χατζηγεωργίου Γιώργος.
Απαγγελία Αποστολικού αναγνώσματος
Ευστάθιος Δ. Γραμμένος
Απαγγελία Ευαγγελικού αναγνώσματος
Αρχιμανδρίτης Σεραφείμ Κοντακτσής
Αφηγητές
Κατερίνα Αντωνακάκη, Ηθοποιός
Ευθύμιος Παπαγεωργίου, MSc Μεσαιωνικής Φιλολογίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Λαμπαδάριος Μητροπολιτικού Ι. Ν. Αγ. Νικολάου Βόλου.
